एक छोटीशी नोंद… एका कुटुंबाच्या भविष्याचा मोठा आधार!

JSB Financial Blog    03-Nov-2026
| 0
 

nominee-blogimage 
 
अमोल देशमुख हे एक यशस्वी उद्योजक होते. अनेक वर्षांच्या मेहनतीतून त्यांनी स्वतःचा व्यवसाय उभा केला होता. व्यवसायातील प्रत्येक आर्थिक व्यवहाराचे ते काटेकोर नियोजन करत असत. मात्र, आर्थिक नियोजन करताना त्यांनी एक महत्त्वाची गोष्ट कधीही दुर्लक्षित केली नाही — आपल्या सर्व बँकिंग खात्यांमध्ये आणि आर्थिक गुंतवणुकींमध्ये नॉमिनीची नोंद करणे.
 
 
त्यांचे बचत खाते, चालू खाते, मुदत ठेवी आणि व्यवसायाशी संबंधित बँकिंग सुविधांमध्ये त्यांनी आवश्यकतेनुसार नॉमिनीची नोंद केली होती. तसेच, संबंधित माहिती अद्ययावत ठेवण्याचीही काळजी घेतली होती.
 
 
काळाने अचानक वेगळे वळण घेतले. अमोल यांचे अकाली निधन झाले. संपूर्ण कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला. त्यांच्याशिवाय घराची जबाबदारी आणि व्यवसायाची धुरा सांभाळण्याचे मोठे आव्हान त्यांच्या पत्नीसमोर उभे राहिले.
 
 
मात्र, अमोल यांनी केलेल्या आर्थिक नियोजनाचा तिला आधार मिळाला. बँक खात्यांमध्ये नॉमिनीची नोंद असल्यामुळे संबंधित खात्यांतील रकमेबाबत दावा करण्याची प्रक्रिया सुलभ होण्यास मदत झाली. आवश्यक कागदपत्रे आणि बँकेच्या नियमानुसार प्रक्रिया पूर्ण करून तिला आर्थिक व्यवहार पुढे नेण्यासाठी आधार मिळाला.
 
 
या नियोजनामुळे सर्व अडचणी एका क्षणात दूर झाल्या असे नव्हते; पण अनपेक्षित संकटाच्या काळात आर्थिक बाबींचे नियोजन करण्यासाठी तिला एक महत्त्वाचा आधार नक्कीच मिळाला. तिने धीराने परिस्थितीचा सामना केला आणि कुटुंबीयांच्या मदतीने पतीचा व्यवसाय पुढे नेण्याचा निर्णय घेतला.
 
 
अमोल यांनी आपल्या कुटुंबासाठी केवळ संपत्ती निर्माण केली नव्हती, तर जबाबदारीने केलेल्या आर्थिक नियोजनातून भविष्याची तयारीही केली होती.
 
 
या गोष्टीतून आपण काय शिकतो?
 
 
आपण बचत करतो, गुंतवणूक करतो, व्यवसाय वाढवतो आणि कुटुंबाच्या भविष्याची स्वप्ने पाहतो. पण या सगळ्यासोबत बँक खात्यांमध्ये नॉमिनीची नोंद करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
 
 
- आपल्या सर्व पात्र बँक खात्यांमध्ये नॉमिनीची नोंद आहे का, हे तपासा.
 
- बचत खाते, चालू खाते आणि मुदत ठेवींसह लागू असलेल्या प्रत्येक खात्याची नोंद स्वतंत्रपणे पडताळा.
 
- नॉमिनीच्या तपशिलांमध्ये बदल झाल्यास बँकेच्या नियमानुसार माहिती अद्ययावत करा.
 
- कुटुंबातील विश्वासू व्यक्तींना आपल्या आर्थिक नियोजनाची आवश्यक माहिती द्या.
 
लक्षात ठेवा — नॉमिनी नोंदणी म्हणजे केवळ बँकेतील एक औपचारिकता नाही; ती आपल्या आर्थिक नियोजनातील एक महत्त्वाची जबाबदारी आहे.
 
आजच नॉमिनी नोंदवा… उद्याच्या आर्थिक नियोजनाला आधार द्या!
 
नॉमिनी नोंद करण्याचे विविध पर्याय उपलब्ध आहेत.
 
उपरोक्त तरतुदींची प्रमुख वैशिष्टे पुढीलप्रमाणे :-
 
(१) एकाधिक नामनिर्देशन (Multiple Nominations) :- ग्राहक एकाच वेळी किंवा क्रमाने (Simultaneously or Successively) जास्तीत जास्त ४ व्यक्तिंना नामनिर्देशित करू शकतात.
 
 
(२) सर्व ठेव खात्यांसाठी नामनिर्देशन (Nomination for Deposit Accounts) :- ठेवीदार त्यांच्या पसंतीनुसार एकाच वेळी किंवा क्रमाने (Simultaneously or Successively) नामनिर्देशन करण्याचा पर्याय निवडू शकतात. (३) एकाच वेळी नामनिर्देशन (Simultaneous Nomination) :- ठेवीदार आपल्या प्रत्येक ठेवीला जास्तीत जास्त चार व्यक्तींना नामनिर्देशित करू शकतात आणि प्रत्येक नामनिर्देशित व्यक्तीसाठी हक्काचा वाटा किंवा टक्केवारी निर्दिष्ट करू शकतात. मात्र हे करताना सदरील टक्केवारी मर्यादा १००% पेक्षा जास्त करता येणार नाही. (४) उत्तराधिकारी नामनिर्देशन (Successive Nomination) :- ठेवी, सुरक्षित ठेवलेल्या वस्तू किंवा लॉकर सांभाळणा- या व्यक्ती जास्तीत जास्त चार नामनिर्देशित व्यक्ती निर्दिष्ट करू शकतात. ज्यामध्ये पुढील नामनिर्देशित व्यक्ती आधीच्या नामनिर्देशित व्यक्तीच्या मृत्युनंतरच कार्यान्वित होते.
rajesh pande